“Evolutietheorie en school De Voorhof”

(29-6-2005)

Vandaag las ik tot mijn verbazing in de Enkhuizer Courant dat ik geen geld voor lokalen beschikbaar wilde stellen voor school De Voorhof van de Vereniging voor Protestants Christelijk Onderwijs in Enkhuizen. Waarom ik nu eigenlijk verbaasd was weet ik ook niet precies, ik heb dat namelijk in de commissie Samenleving van 27 juni wél gezegd. Waarschijnlijk kwam de verbazing voort uit het feit dat het in de krant stond.

Het standpunt dat ik inneem wil ik hier op deze site toch wel wat verduidelijken. Het is namelijk ook weer niet zo dat ik dermate barbaars ben dat ik een school z’n onderwijsmiddelen wil onthouden, in dit geval lokalen.

Ik ga in dit leven in dit land uit van de visie dat onderwijs niet alleen het leren lezen, schrijven, rekenen en het opdoen van wat algemene kennis inhoudt, doch ook het leren dénken. Het leren denken over zaken die een mens tegenkomt in het leven. Op een creatieve, soms fantasierijke manier leren denken zonder dat daar streng geformuleerde, strak en krap begrensde, onwrikbaar onveranderlijke ‘wetten’ voor opgesteld staan. ‘Wetten’ die vertellen dat er zaken zijn die je als mens/kind absolúút niét mag denken. Laat staan zeggen…

Wat mij betreft is het zo dat als een mens z’n vrijheid van denken ontnomen wordt, die mens deels z’n menszijn ontnomen wordt. Bij een volwassene is dit ontnemen van dat vrije denken op verschillende manieren mogelijk; denk bijvoorbeeld aan hersenspoeling, aan angst, aan schuldgevoel of schaamte. Maar die volwassene is zich wél bewust van dat proces, en als die volwassene de moed op kan brengen dat proces te blokkeren of om te draaien dan komt het vrije denken, en daarmee z’n menszijn, weer terug.

Bij een kind is dit ontnemen van het vrije denken in de dop niet iets dat dat kind zich bewust is. Een kind neemt doorgaans klakkeloos aan dat wat volwassenen zeggen goed is. Als je maar vroeg genoeg begint met een kind angst over zaken aan te praten, of het kind allerlei zaken inplant in z’n hersentjes, dat is dat kind een deel van z’n vrije denken kwijt. Het kind z’n denken is dat ingekaderd in een strak keurslijf. Men ontneemt een kind dan mogelijk voorgoed het vermogen om op een open, vrije en fantasierijke wijze de wereld te leren kennen! Het is hetzelfde als een amputatie, maar dan geestelijk.

Dit bovenstaande heb ik dus geconstateerd op de VPCO. Persoonlijk geconstateerd en gehoord van anderen. Dit ging dus inderdaad over de evolutietheorie, maar dan in kindertaal. Bij toeval is dat in de vorm van de discussie over Intelligent Design actueel geweest de afgelopen paar weken, maar waar ik het over heb is al daarvoor gebeurd.

Het is zo dat kindertjes die riepen dat de mensen van apen afstammen op strenge, harde wijze ter verantwoording werden geroepen met bij benadering de woorden: “En dít willen we op déze school nóóit meer horen!” Kindertjes geschrokken, en direct overtuigd dat het een slecht iets is om zoiets te denken, en zéker dus te zeggen.

En dat gaat mij te ver. Ik kan me heel goed voorstellen dat een religieus persoon niet in de evolutietheorie wenst te geloven. Mij maakt dat niets uit. Iedereen moet zélf weten wat hij/zij gelooft of niet. Of wenst te aanvaarden als waarheid of niet. Vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van spreken, vrijheid van menszijn! Maar het mág en kán absolúút niet zo zijn dat een kind verbóden wordt over bijvoorbeeld een evolutietheorie na te denken, laat staan te praten! Een kind hoort te leren keuzes te kunnen maken in z’n denken, niet om gedachtes of kennis in z’n vrije hersentjes onder dwang als slecht te leren zien! Oók een basisschool op religieuze basis dient dat te respecteren. Als een visie welke niét uit religie afkomstig is, als slecht wordt betiteld, wié is dan degene die geen respect heeft voor andersdenkenden?! Wie leert kinderen dan onderscheid te maken tussen ‘wij zijn goed’ en ‘zij zijn slecht’?!

Het gaat mij dus niet specifiek om die evolutietheorie, maar om een kind z’n vrijheid van denken niet af te pakken of te vermoorden! Een onderwijsinstelling die dat doet levert in mijn ogen onvolwaardig onderwijs omdat die instelling kinderen een geestelijk vermogen ontneemt. En een onderwijsinstelling die onvolwaardig onderwijs levert, bewúst, die heeft ook geen volwaardig geld nodig. Of verdient dat niet.

M’n tegenstem straks in de raad is dus gebaseerd op bovenstaande, en bedoeld als signaal dat ik het niet goed vind wat er gebeurt. Dat ik het er niet mee eens ben en dat wil laten zien. Dat doe ik op de wijze die ik het beste vind, en dat is zó. Er zullen best een hoop mensen zijn die het onzin vinden, en anderen weer niet. Maar zolang ik in deze gemeenteraad zit kom ik binnen wat mogelijk is op voor waar ik in het leven voor voor m’n medemensen voor sta, en op die lijst staat vrijheid in al z'n aspecten bovenaan!

Hans Langbroek, raadslid voor Nieuw Enkhuizen.